خانه نکات حقوقی تفاوت دعوای خلع ید و تصرف عدوانی یک ملک چیست؟

تفاوت دعوای خلع ید و تصرف عدوانی یک ملک چیست؟

۷
9
اقامه دعوی راجع به مالکیت و خلع ید غاصبانه در دادگاه حقوقی، مانع از رسیدگی به دعوی رفع تصرف عدوانی نیست. بنابراین هر دو را می‎توان همزمان و به صورت موازی در دادگاه مطرح نمود.
خلع ید و تصرف عدوانی

بین دو دعوی خلع ید و تصرف عدوانی شباهت های زیادی وجود دارد به طوری‎که گاهی افراد با تجربه نیز اشتباهاتی در این خصوص دارند. با این وجود، اختلاف‎های اساسی فراوانی نیز بین این دو دعوی وجود دارد که گاهی با ناآگاهی از این تفاوت‎ها و ارائه دادخواست اشتباه، کل یک دعوی بعد از سپری شدن روند دادرسی، بی نتیجه خوهد ماند. در این مطلب به بیان این اختلافات می‎پردازیم.

شباهت‎های دعاوی خلع ید و تصرف عدوانی:

  • در هر دو دعوی از تصرف نامشروع تقاضای خلع ید می‎شود و برای تحقق هر دو دعوی استیلا و تصرف یافتن بر ملک دیگری ضروری است.
  • در هر دو دعوی ، از داگاه تقاضای رفع تصرف شده و در هر دو مورد عدوانی بودنِ تصرف از ارکان دعوی محسوب می‎شود.
  • دعوی خلع ید و تصرف عدوانی از حیث صلاحیت مرجع رسیدگی کننده نیز دارای تشابه هستند، زیرا رسیدگی به هر دو دعوی از حیث ذاتی در صلاحیت مراجع قضایی است و از حیث صلاحیت محلی نیز مرجع قضایی محل وقوع ملک موضوع دعوی دارای صلاحیت محلی برای رسیدگی است.

تفاوت‎های خلع ید و تصرف عدوانی:

دعوی خلع ید دارای ماهیتی کاملا حقوقی است، ولی دعوی تصرف عدوانی با جمع بودن شرایط می‎تواند ماهیت کیفری نیز داشته باشد.

در دعوی رفع تصرف عدوانی موضوع رسیدگی دادگاه، شناسایی مالک نیست و هدف حمایت از متصرف است و اگر به اسناد و دلایل مالکیت نیز اتکا می‎شود فقط به همین دلیل است.

خلع ید و تصرف عدوانی

در دعوی رفع تصرف عدوانی، مدعی وقتی می‎تواند دادخواست یا شکایت کیفری ارائه دهد که بتواند ثابت کند که در ملک موضوع دعوی دارای سابقه تصرف است، اما “مشتکی عنه”یا خوانده ملک را از تصرف او خارج کرده است، در حالی‎که در دعوی خلع ید اثبات سابقه تصرف ضرورت ندارد و در مواردی خواهان دعوی خلع ید با وجود مالک بودن، تصرفی در ملک تحت مالکیت خود نداشته باشد.

تفاوت اساسی:

تفاوت اساسی دیگر بین این دو دعوی این است که شرط اساسی دعوی تصرف عدوانی خارج شدن ملک بدون رضایت متصرف از دست  اواست. برای تحقق تصرف عدوانی راضی نبودن متصرف سابق نسبت به تصرفات بعدی کافی است. اما در دعوی خلع ید رضایت مالک و نحوه استیلا غاصب بر ملک تاثیری در دعوی ندارد.

دعوی تصرف عدوانی اختصاص به اموال غیر منقول دارد، درحالیکه دعوی خلع ید فقط اختصاص به اموال غیر منقول ندارد.

مطابق با نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه مورخ 17 مرداد 1360 ، اقامه دعوی راجع به مالکیت و خلع ید غاصبانه در دادگاه حقوقی، مانع از رسیدگی به دعوی رفع تصرف عدوانی نیست.

خلع ید و تصرف عدوانی

سوالی که ممکن است مطرح شود این است که آیا در صورتی که دعوی تصرف عدوانی از جنبه کیفری آن طرح شود آیا به طرح دعوی حقوقی خلاع ید نیاز است ؟

نیازی به طرح دعوی حقوقی خلع ید نیز می باشد؟

در پاسخ باید گفت که مطابق با قانون مجازات اسلامی، دادگاه موظف است حسب مورد رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق یا اعاده وضع به حال سابق کند که انجام این امور در مواردی، مستلزم قلع و قمع بنا و به هرحال خلع ید از متصرف است.

بنابراین، مطابق قانون در مورد دعوی تصرف عدوانی، دادگاه وارد رسیدگی درباره موضوع نحوه تصرف مدعی و اسناد راجع به آن نمی‎شود و فقط در تصرف عدوانی تحقیقات می‎کند و چنانچه سبق تصرف خواهان ( یعنی سابقا ملک در تصرف خواهان بوده باشد) و لحوق تصرف خوانده (یعنی در حال حاضر، ملک در تصرف خوانده باشد) معلوم شود،اقدام به رای می‎کند.

در نتیجه، مورد نظر قرار دادنِ نحوه تصرف و ورود به ماهیت دعوا در تصرف عدوانی برای دادگاه تخلف محسوب می شود، ولی لازمه رسیدگی به دعوی خلع ید، ورود در ماهیت آن است تا ارکان تشکیل دهنده آن دعوی محرز شود.

بیشتر ببینید در نکات حقوقی

۷ دیدگاه

  1. بهلولی

    ۱۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۱۱:۲۴ ق.ظ

    خیلی اطلاعات خوبی بود. ممنون

    پاسخ

  2. آژن

    ۱۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۹:۳۲ ق.ظ

    خوب بود استفاده کردیم

    پاسخ

  3. آقازاده

    ۱۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۹:۲۷ ق.ظ

    برای ما مشاورا خیلی خوبه

    پاسخ

  4. هوشمند

    ۱۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۱۲:۱۵ ق.ظ

    ممنون بابت مطالب خوبتون

    پاسخ

  5. یوسفی

    ۱۴ مرداد، ۱۳۹۸ در ۴:۵۳ ب.ظ

    مطالب حقوقی ملک خیلی به کار ما میاد ممنون

    پاسخ

  6. علی فرجی

    ۱۴ مرداد، ۱۳۹۸ در ۳:۵۸ ب.ظ

    متشکر
    اطلاعات کاربردی بود

    پاسخ

  7. نوروزی

    ۱۴ مرداد، ۱۳۹۸ در ۳:۴۶ ب.ظ

    سلام.چرا در حقوق ایرات اینقد از کلمات عربی و نا مفهوم استفاده میشه.چرا هیچ فکری به حاله این داستان نمیکنند

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.