خانه نکات حقوقی جعل سند چه تفاوتی با کلاهبرداری دارد؟

جعل سند چه تفاوتی با کلاهبرداری دارد؟

۹
12
در کلاهبرداری مجرم به‌گونه‏‌ای عمل می‏‌کند که مالکِ مال فریب‏ می‌خورد و سپس خودش از روی میل و رضایت و گاهی حتی به التماس (به امید کسب نفع بیشتر) مال خود را در اختیار مجرم قرار می‏‌دهد.
جعل سند

جعل سند از زمانی صورت گرفت که اشخاص سعی داشتند متن نوشته ها را به نفع خود تغییر دهند و بخواهند از این طریق دیگران را با استفاده از اسناد فریب دهند، اما برخی افراد هنوز گمان می‎کنند که جعل، همان کلاهبرداری است! در این مطلب به رفع ابهام از این مورد می‎پردازیم.

با گسترش روز افزون معاملات تجاری و قراردادها، اسناد اهمیت بیشتری پیدا کرده اند، این اسناد باید رسمیت داشته باشند، یعنی در دفاتر رسمی ثبت و توسط افراد صالح تنظیم شده باشند، زیرا رکن اساسی قراردادهای امروزی به شمار می‎روند.

جعل و کلاهبرداری دو رفتار مجرمانه هستند که هم با یکدیگر تفاوت دارند و هم گاهی با هم ارتباط پیدا می‌کنند. برای بیان تفاوت میان جعل و کلاهبرداری، ابتدا هریک از جرائم را به‌صورت جداگانه تعریف می‏‌کنیم.

تعریف کلاهبرداری:

ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری، کلاهبرداری را به صورت مفصل تعریف نموده است. به طور خلاصه می‌توان گفت که کلاهبرداری به این معنا است که شخصی با استفاده از تقلب، اموال دیگران را ببرد. البته او باید سوءنیت هم داشته باشد؛ یعنی آگاهانه این‎کار را انجام دهد و بداند کاری که دارد می‌کند، متقلبانه است و هم‌چنین قصد بردن مال دیگری را نیز داشته باشد.

تعریف جعل:

ماده 523 قانون تعزیرات جعل را تعریف کرده است. جعل به این معنا است که شخصی بر خلاف حقیقت و به ضرر دیگری، از طریق یکی از راه‌های پیش‌بینی شده در قانون، دست به ساختن یا تغییر دادن آگاهانه هر چیزی مثل سند بزند کند و قصد داشته باشد که آن را به عنوان سند اصلی جا بزند.

جعل سند

تفاوت‏‌های جرم جعل و کلاهبرداری:

از مهم‌ترین تفاوت‌های میان این دو جرم می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. جرم کلاهبرداری از مصادیق جرائم علیه اموال و مالکیت و جرم جعل از مصادیق جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی است. دلیل این تقسیم‌بندی این‎است که جعل سند به خصوص جعل در اسناد رسمی، موجب بی‌اعتمادی مردم نسبت به ارزش و اعتبار اسناد می‌شود و در نتیجه روابط اجتماعی مردم مختل می‌گردد.
  2. برای تحقق کلاهبرداری لازم است که حتما مالی از قربانیِ جرم سرقت شود و کلاهبردار از آن نفعی ببرد. در حالی‎که برای تحقق جرم جعل همین‎که کاری که جاعل (جعل کننده) انجام می‌دهد، بتواند به کسی ضرر برساند، برای اثبات مجرم بودن او کافی است و ضرورتی ندارد که حتما ضرری به جامعه یا شخص معینی وارد شود یا سودی نصیب جاعل شود.
  3. برای تحقق جرم جعل سند ، همین اندازه که در شکل یا مفاد سند تغییری به قصد تقلب ایجاد شود، کافی است و ضرورتی ندارد که حتما از آن سند استفاده شده باشد، اما برای تحقق کلاهبرداری لازم است که حتما ضرری از جانب کلاهبردار به طرف مقابل برسد و کلاهبردار یا شخص مورد نظر او منتفع شوند.
  4. جعل، منحصرا در اسناد و نوشته‏‌های مکتوب واقع می‌شود، ولی برای این‎که کلاهبرداری تحقق یابد، ضرورتی وجود ندارد که از سند استفاده شود. در واقع جرم کلاهبرداری از طریق هر رفتاری و با استفاده از هر ابزار متقلبانه‌ای می‌تواند محقق شود.
  5. آن‌چه جرم کلاهبرداری را از سایر جرائم متمایز می‎کند، این‎است که در اکثر این جرائم افراد بدون اینکه رضایت یا آگاهی داشته باشند،   جرم بر آن ها واقع می‌شود و اشخاص مجرم به جان و مال آن‌ها صدمه می‌زنند، اما در کلاهبرداری، مجرم به‌گونه‏‌ای عمل می‏‌کند که صاحب مال فریب‏ می‌خورد و سپس خودش از روی میل و رضایت و گاهی حتی به التماس (به امید کسب نفع بیشتر) مال خود را در اختیار مجرم قرار می‏‌دهد.

شایان ذکر است، تحقق این امر نیاز به صحنه‌سازی و به‌کارگیری مانور متقلبانه توسط مجرم دارد. به همین جهت کلاهبرداران بر خلاف بسیاری از مجرمان (به طور مثال سارقان عادی) معمولا از هوش و ذکاوت بالاتری برخوردارند و از این استعداد ذاتی برای قربانی کردن بزه‌دیدگان استفاده می‌کنند.

جعل سند

جعل و کلاهبرداری از لحاظ مجازات هم با یکدیگر تفاوت دارند.

مجازات کلاهبرداری:

مطابق ماده‌ 1 قانون تشدید، مجازات کلاهبرداری عادی، یک تا هفت سال حبس و پرداخت جزای نقدی معادل مال برده‌شده است. حال اگر  کلاهبردار، کارمند دولت یا موسسات عمومی و شهرداری‏ها باشد یا اگر مرتکب خود را به‌عنوان مامور دولت یا موسسات عمومی معرفی کند یا جرم را از طریق تبلیغ عامه با وسایل ارتباطی جمعی مثل رادیو، تلویزیون، روزنامه و… انجام دهد، کلاهبرداری از نوع مشدّد خواهد شد و مجازات آن، دو تا ده سال حبس و پرداخت جزای نقدی معادل مال برده‌شده و نیز انفصال دائم از خدمات دولتی (یعنی اخراج دائم کارمند دولت) خواهد بود.

مجازات جعل سند و استفاده از سند مجعول:

مجازات جرم جعل سند و استفاده از سند مجعول مطابق با قانون مجازات اسلامی حسب مورد، عبارت است از حبس و جزای نقدی یا هر دو با هم.

  • شهادت

    شرایط شهادت و گواهی در دادگاه

    شهادت شهود باید مطابق با موضوع شکایت باشد. در دعاوی که تعداد شهود زیاد است باید میان مفاد …
  • دیه و ارش

    دیه با ارش چه فرقی دارد؟

    معمولا جبران خسارات بدنی با پرداخت دیه یا ارش است اما، نوع و میزان خسارت دیه در قانون مشخص…
  • چک

    چند توصیه مهم برای دارندگان دسته چک

    کسی که چک بلامحل صادر کند علاوه بر اینکه دادگاه او را به پرداخت مبلغ چک و خسارت وارده محکو…
بیشتر ببینید در نکات حقوقی

۹ دیدگاه

  1. شایگان

    ۶ مرداد، ۱۳۹۸ در ۱۰:۰۹ ق.ظ

    عالی

    پاسخ

  2. مهدی فراهانی

    ۶ مرداد، ۱۳۹۸ در ۱۲:۴۷ ق.ظ

    مطلب مفیدی بود.متشکرم

    پاسخ

  3. هوشمند

    ۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۹:۳۹ ب.ظ

    دستتون درد نکنه

    پاسخ

  4. آدینه

    ۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۷:۰۹ ب.ظ

    مفید بود

    پاسخ

  5. رفیعی

    ۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۷:۰۰ ب.ظ

    متاسفانه بسیار هم زیاد شده

    پاسخ

  6. آقازاده

    ۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۵:۳۳ ب.ظ

    حرفه ایی باید بود

    پاسخ

  7. سمایی

    ۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۴:۵۵ ب.ظ

    بسیار عالی ومفید بود

    پاسخ

  8. یوسفی

    ۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۳:۴۰ ب.ظ

    مطالب مفید مرسی

    پاسخ

  9. سعدی

    ۵ مرداد، ۱۳۹۸ در ۱:۱۰ ب.ظ

    آره خیلی خوب
    اما خطا ،خطاست ،توی هر سیستم یا قالبی باشه،

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.